Onlangs verzorgde Francis Liem namens Draw up! een workshop zakelijk tekenen voor Hanab Energy Solutions. Hanab werkt aan de energie-infrastructuur van de toekomst. De organisatie is betrokken bij het ontwerpen, bouwen en onderhouden van onder meer hoogspanningsstations, hoogspanningsverbindingen, ondergrondse kabels en technische systemen die ervoor zorgen dat energie veilig en betrouwbaar op de juiste plek terechtkomt. In dat werk komen veel technische kennis, verschillende vakgebieden en grote maatschappelijke opgaven samen.

De praktijk van Hanab als vertrekpunt

Vooraf stemde Francis de workshop af op de praktijk en vraagstukken binnen Hanab Energy Solutions. Want een workshop zakelijk tekenen wordt interessanter wanneer deelnemers kunnen werken met onderwerpen die ze uit hun eigen dagelijkse werk herkennen. Hoe breng je een ingewikkeld technisch proces terug tot een begrijpelijk beeld? Hoe maak je zichtbaar welke mensen, werkzaamheden en onderdelen met elkaar verbonden zijn? En hoe teken je een ontwikkeling, samenwerking of knelpunt zo dat een collega snel begrijpt waar het werkelijk over gaat?

Tijdens de workshop gingen de deelnemers zelf aan de slag met eenvoudige vormen, figuren, pijlen, kaders en symbolen. Daarmee leerden ze informatie ordenen en stap voor stap een helder beeld opbouwen. Tekenen vraagt voortdurend om keuzes. Wat zet je centraal? Welke informatie is belangrijk? Wat kan worden weggelaten? Waar begint een proces en waar zitten de verbindingen, obstakels of beslismomenten?

Medewerkers van Hanab Energy Solutions tijdens een workshop zakelijk tekenen

Dezelfde opdracht, een andere blik

Tijdens zo’n workshop gebeurt vaak nog iets interessants. Geef collega’s dezelfde tekenopdracht en er ontstaan heel verschillende tekeningen. De een brengt eerst de technische structuur in kaart. Een ander ziet vooral de mensen die het werk uitvoeren. Iemand tekent een proces van begin tot eind, terwijl een collega juist oog heeft voor samenwerking, veiligheid, uitzonderingen of de plek waar iets dreigt vast te lopen.

Een tekening laat daardoor ook iets zien over de manier waarop iemand kijkt. Welke onderdelen krijgen veel ruimte? Wat wordt als eerste getekend? Welke details vindt iemand belangrijk? Waar wordt iets uitvergroot? En waar verschijnt ineens humor? De tekeningen worden zo aanleiding voor gesprekken die tijdens een gewone vergadering misschien minder snel zouden ontstaan.

Collega’s op een andere manier leren kennen

De workshop zakelijk tekenen bleek daardoor ook een leuke manier om collega’s beter te leren kennen. Terwijl iedereen bezig was met lijnen, figuren en beeldtaal, werden verschillen in blik, aanpak en interpretatie zichtbaar. De ene tekening is heel precies en geordend, de andere direct, associatief of vol kleine observaties. Juist die verschillen maken het interessant om de tekeningen naast elkaar te leggen en er samen over te praten.

Francis Liem is binnen Draw up! gespecialiseerd in visueel denken. Ze combineert een stevige theoretische basis met veel ervaring in het begeleiden van groepen. Tijdens haar workshops helpt ze deelnemers om ideeën, processen en vraagstukken om te zetten in begrijpelijke tekeningen. Na afloop nemen deelnemers technieken mee die ze direct kunnen gebruiken in hun eigen werk: tijdens een overleg, op papier, bij een presentatie of voor een whiteboard.

Wil jij beter communiceren, meer impact maken en ideeën visueel versterken? Volg een workshop zakelijk tekenen bij Draw up! Onze ervaren tekenaars helpen jou stap voor stap om professioneel te leren tekenen en direct resultaat te behalen.

Hoe vertel je een verhaal dat bijna acht jaar heeft geduurd?

Dat was de vraag van bewoners van De Kleine Die in Amsterdam-Noord. Hun wijk was jarenlang verwikkeld in een moeizaam traject met woningcorporatie Ymere over renovatie, sloop en nieuwbouw. Er waren bewonersavonden, onderzoeken, acties, nieuwsbrieven, gesprekken met bestuurders, media-aandacht en eindeloze vergaderingen.

Veel bewoners waren er vanaf het begin bij. Anderen haakten onderweg aan. Iedereen kende een deel van het verhaal. De wens ontstond om het hele proces zichtbaar te maken in één beeld.

Van documenten naar een plaat

Tekenaar Anne Stalinski dook in de documentatie en werkte samen met de bewonerscommissie aan een plaat waarin de belangrijkste momenten samenkomen.

Van de eerste renovatieplannen in 2017 tot de uiteindelijke doorbraken rond terugkeergarantie, sociale huur en bewonersinvloed. De huizen, de bewoners, de acties en de onderhandelingen kregen allemaal een plek.o

Voor Anne begon het werk met een eenvoudige maar lastige vraag: welke momenten vertellen werkelijk het verhaal van De Kleine Die?

Dat bleek uiteindelijk de kern van de opdracht. Welke gebeurtenis was een keerpunt? Wat veranderde de koers? Welke overwinning werd pas jaren later zichtbaar?

Jaren van vergaderen, onderzoeken en onderhandelen kwamen zo samen op één vel papier.

Van evaluatiegesprek naar wijkposter

Vorige maand werd de plaat aangeboden aan Ymere en de gemeente tijdens de evaluatie van het proces. Inmiddels wordt hij als folder verspreid door de wijk en hangen er posters bij bewoners thuis.

Opdrachtgever Elaine schreef ons:

“We hadden echt geen betere manier kunnen vinden om ons verhaal blijvend in beeld te brengen.”

Een verhaal dat blijft rondgaan

Bewoners gebruiken de tekening om hun verhaal verder te vertellen. Aan nieuwe bewoners, bezoekers, beleidsmakers en buren.

En misschien is dat uiteindelijk de grootste kracht van een goede praatplaat. Een ingewikkeld proces wordt niet teruggebracht tot een paar conclusies, maar blijft leesbaar als verhaal. Mensen kunnen erdoorheen wandelen, details aanwijzen en herinneringen ophalen.

Zo blijft de geschiedenis van De Kleine Die niet alleen bewaard, maar ook doorvertelbaar.

Naar Portfolio Anne.

De plaat van Anne Staal

Soms komt een opdracht binnen als een vrij praktische vraag. Of een tekenaar kan aansluiten bij een bijeenkomst over de Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling in Twente. Twee uur in Enschede, verschillende organisaties aan tafel, terugkijken op resultaten en vooruitkijken naar nieuwe doelen.

Voor deze bijeenkomst werd specifiek gevraagd naar Cunera Joosten. Haar tekeningen waren eerder gezien tijdens een sessie over complexe scheidingen binnen AWJT. Dat gebeurt vaker bij live tekenen. Mensen onthouden niet alleen de inhoud, maar ook de hand van de tekenaar. Hoe iemand kijkt. Hoe scherp iets wordt teruggebracht. Of hoe een simpele tekening ineens precies blootlegt waar spanning zit in een gesprek.

Van bijeenkomst naar praatplaten

De opdracht groeide daarna verder door. Naast het live moment ontstonden aanvullende praatplaten rond de regiovisie: een grote tijdslijn van 2022 tot 2027, een overzicht van projecten binnen de themagroep Huiselijk Geweld & Kindermishandeling en een aparte impactplaat vol opbrengsten, aantallen en concrete resultaten.    

Op papier gaat het om veel informatie. Werkconferenties, trainingen, bestuurlijke bijeenkomsten, campagnes als Orange the World Twente, regionale projecten rond vroegsignalering, plegeraanpak en samenwerking tussen zorg en veiligheid. In tekstvorm loopt zoiets snel dicht.

In de tekeningen gebeurde het tegenovergestelde. De informatie kreeg ritme. Een rode route door de jaren heen. Kleine scènes van overleg, trainingen, inwoners, wijkteams en professionals. Geen brave iconenset, maar een getekende wereld waarin je meteen ziet dat het over mensen gaat.

Tekenen maakt ingewikkelde trajecten leesbaar

Bij dit soort trajecten zie je goed wat een sterke praatplaat doet. Mensen blijven langer kijken naar een tekening dan naar een schema in PowerPoint. Tijdens overleggen wordt er gewezen: “Daar begon het.” Of: “Dat project loopt nog steeds.” De tekening helpt om overzicht te houden zonder de complexiteit plat te slaan.

Cunera werkte daarin heel precies. Teksten werden aangescherpt, onderdelen opnieuw gegroepeerd en sommige scènes kregen extra tekeningen om de lijn duidelijker te maken. Voor de tijdslijn koos ze bewust voor drukletters, omdat de hoeveelheid informatie daarom vroeg. De projecten kwamen in aparte vakken terecht zodat zichtbaar bleef dat sommige trajecten jarenlang doorlopen.

Dat soort keuzes lijken klein, maar bepalen uiteindelijk of een visueel verslag werkt of decoratie blijft.

Wat zichtbaar wordt als alles naast elkaar staat

Wat opviel tijdens dit traject was hoeveel werk normaal gesproken verspreid raakt over losse documenten, presentaties en vergaderstukken. Zodra alles getekend naast elkaar staat, zie je pas hoeveel er tegelijk gebeurt binnen zo’n regiovisie.

Werkconferenties. Trainingen. Gemeenteraden. Projecten rond vroegsignalering. Campagnes. Overleggen tussen zorg en veiligheid. Door dat samen te brengen in één beeld ontstaat niet alleen overzicht, maar ook gevoel voor de schaal van het werk en de hoeveelheid mensen die erbij betrokken zijn.

Juist daarom blijven dit soort praatplaten vaak nog lang gebruikt worden in gesprekken, bijeenkomsten en nieuwe plannen. Omdat mensen zichzelf, hun werk en hun rol erin terugzien.

Portfolio Cunera Joosten

✐ Draw up! – Tekenen voor inzicht en verbinding.

Tijdens de Aedes-corporatiedag in NBC Nieuwegein gaf Francis Liem namens Draw up! de workshop Zakelijk Tekenen aan zo’n 65 deelnemers uit de corporatiesector. Medewerkers van woningcorporaties, communicatieadviseurs, projectleiders en bestuurders zaten verspreid over tafels vol stiften, flip-overpapier en schetsen van buurten, gebouwen en samenwerkingen.

De dag zelf draaide om een grote vraag: hoe ziet de toekomst van wonen eruit? Dat onderwerp liep overal doorheen. In lezingen over leefbaarheid en veiligheid, gesprekken over samenwerking met gemeenten, en sessies over de druk op ruimte, geld en personeel.

Tekenen tijdens een workshop verandert de ruimte

Tijdens de workshop gebeurde iets anders dan tijdens veel reguliere werksessies. Zodra mensen beginnen te tekenen, verandert vaak ook het gesprek. Ideeën worden concreter. Vaag taalgebruik houdt minder lang stand. Iemand tekent een wijk, een route of een overlegstructuur en ineens ziet de tafel waar iets wringt of ontbreekt.

Francis begeleidde de deelnemers stap voor stap door simpele vormen, symbolen en manieren om een verhaal op papier te krijgen. Geen lange theoretische uitleg, maar snel de stift in de hand. Een woningblok, een bewoner, een buurthuis, een conflict over ruimtegebruik. Sommige tekeningen waren grappig, andere verrassend scherp. Regelmatig ontstond gelach wanneer iemand met een paar lijnen precies wist te raken waar een probleem zat.

Dat is ook waarom zakelijk tekenen voor ons meer is dan een creatieve onderbreking op een congres. Een goede tekening dwingt tot keuzes. Wat zet je groot neer? Wat laat je weg? Waar zit de spanning in het verhaal? Juist daarin ontstaat vaak het echte gesprek.

Deelnemers maken praatplaat tijdens workshop zakelijk tekenen

Van live tekenen tot praatplaat

Veel deelnemers merkten tijdens de workshop hoe bruikbaar tekenen is in hun dagelijkse werk. Bij een bewonersavond. Een strategiesessie. Een overleg met collega’s of gemeente. Zodra mensen samen naar een beeld kijken, verandert de dynamiek aan tafel.

Bij Draw up! werken we vanuit die praktijk. Onze tekenaars komen uit de wereld van strips, illustratie en live cartooning. Ze zijn gewend om snel te kijken, te interpreteren en een zaal mee te krijgen. Dat zie je terug in workshops, maar ook in onze visuele verslagen, praatplaten en uitleg animaties.

Tijdens een congres als de Aedes-corporatiedag gaat het uiteindelijk niet alleen om informatie overbrengen. Mensen willen onthouden wat ze gezien en besproken hebben. Een sterke tekening helpt daarbij. Soms met humor. Soms door iets precies ongemakkelijk genoeg neer te zetten zodat een gesprek eindelijk echt op gang komt.

Meer informatie over onze workshops…

✐ Draw up! – Tekenen voor inzicht en verbinding.

Soms begint een opdracht met een vrij heldere vraag. In dit geval kwam die van Inez Endert van Waterschap Rivierenland: of we een visueel verslag konden maken van een participatiesessie met jongeren in Tiel. Een Toekomstlab over de Watervisie richting 2100.

De opzet van de middag was anders dan een standaard overleg of strategiesessie. Jongeren dachten mee over waterveiligheid, leefomgeving en ruimtegebruik op de lange termijn. Hoe leef je straks met water? Wat geef je ruimte? Wat houd je droog? En welke keuzes maak je nu al, terwijl de gevolgen pas decennia later zichtbaar worden?

Live tekenen tijdens het Toekomstlab

Voor deze sessie stelden we Maikel Verkoelen voor. Als live tekenaar kijkt hij scherp naar wat er in een ruimte gebeurt: welke opmerkingen een zaal laten lachen, waar twijfel ontstaat, welke ideeën steeds terugkomen. Vooraf kreeg hij de opzet en de toekomstscenario’s toegestuurd en sprak hij kort met Inez om gevoel te krijgen bij het vraagstuk. Daarna schoof hij aan tijdens de sessie zelf.

Terwijl jongeren met elkaar discussieerden over wonen, overstromingen, dijken en schaarse ruimte, ontstond er live een wandverslag waarin die ideeën terugkwamen. Geen letterlijke registratie van alles wat gezegd werd, maar tekeningen die de kern blootleggen. Zelfherstellende dijken. Waterberging op onverwachte plekken. Wonen op hogere structuren. Gebieden die tijdelijk mogen overstromen. Beelden die meteen leesbaar zijn en toch ruimte overlaten voor gesprek.

Wat een visueel verslag doet

Dat is precies waar goed live tekenen iets toevoegt aan een congres of participatiesessie. Een tekening brengt tempo in een gesprek. Mensen lopen ernaartoe, wijzen iets aan, herkennen hun eigen opmerking of raken juist geprikkeld door een detail. Soms ontstaat er discussie omdat een beeld scherper zegt waar het werkelijk schuurt dan een pagina tekst dat doet.

Na afloop kregen we terug dat het visuele verslag een waardevolle aanvulling was op de meer ambtelijke stukken rond de Watervisie. Dat herkennen we vaker bij dit soort trajecten. Een praatplaat of live cartoon blijft makkelijker hangen dan een verslag vol alinea’s. Je ziet in één oogopslag waar het gesprek over ging, welke ideeën energie kregen en welke vragen bleven liggen.

Tekenaars die meedenken in beeld

Bij Draw up! werken we met tekenaars en cartoonisten die gewend zijn om live te kijken, interpreteren en terug te slaan in beeld. Dat zie je terug in het handschrift van de tekeningen, maar ook in de keuzes die onderweg gemaakt worden. Een goed visueel verslag registreert niet alleen een bijeenkomst. Het laat zien wat er werkelijk gebeurde in de ruimte.

Portfolio Maikel…

✐ Draw up! – Tekenen voor inzicht en verbinding.

Voor Kennemerhart maakten we een praatplaat die tegelijk de basis vormt voor een animatiefilm. Het onderwerp was helder: vrijheid en veiligheid in de dagelijkse zorg. De input kwam van de klant. Op basis daarvan schreven wij de voice-overtekst, waarin we structuur aanbrachten in een thema dat zich normaal gesproken in kleine, dagelijkse momenten afspeelt.

In die tekst ligt de kern van het verhaal. Bewoners bepalen zoveel mogelijk zelf hoe hun dag eruitziet, terwijl zorgverleners ondersteunen waar nodig. Niet sturen, maar afstemmen. Niet automatisch ingrijpen, maar eerst kijken wat iemand nog kan en wil. En als er maatregelen nodig zijn, gebeurt dat altijd in overleg. Die lijn hebben we vervolgens doorvertaald naar beeld.

Van voice-over naar praatplaat

Maikel bouwde de praatplaat op uit zes herkenbare momenten: opstaan, kiezen, overleg, samen zijn, bewegen en afsluiten. Geen losse scènes, maar een doorlopende dag. In elke stap zie je hoe vrijheid en veiligheid samenkomen. Soms vanzelf, soms na overleg, soms door iets aan te passen.

Wat de praatplaat doet, is die afweging zichtbaar maken. De bewoner die zelf kiest. De zorgverlener die nabij is zonder over te nemen. Het moment waarop ondersteuning nodig is. En het meebewegen wanneer de situatie verandert. Daardoor wordt het geen abstract verhaal, maar een concreet hulpmiddel voor visuele communicatie in de zorg — een praatplaat die helpt om complexe zorgprocessen inzichtelijk te maken en het gesprek te voeren binnen teams en met naasten.

Van praatplaat naar animatiefilm

Omdat de praatplaat ook de basis is voor de animatiefilm, is hij direct zo opgebouwd dat hij kan bewegen. De illustraties worden gebruikt voor het storyboard en daarna voor de uitleganimatie. Dat vraagt om duidelijke keuzes: wat gebeurt eerst, waar zit het overleg, en waar ligt de nadruk?

Na de praatplaat volgt het storyboard. Daarin zetten we het verhaal in tijd, met een ritme van ongeveer anderhalve minuut. Dit is het moment waarop nog inhoudelijk kan worden bijgestuurd. Daarna wordt het definitief en kan de animator de film één-op-één opbouwen tot een heldere animatie.

Praatplaat, visueel denken en animatie in één traject

In dit traject komen praatplaat maken, visueel denken en animatie samen. De tekst geeft richting, de praatplaat maakt het concreet en de animatiefilm brengt het in beweging. Zo ontstaat één geheel dat helpt om het verhaal over vrijheid en veiligheid in de ouderenzorg duidelijk en begrijpelijk over te brengen.

Voice over tekst: Jeroen Steehouwer
Storyboard en plaat: Maikel Verkoelen
Animatie: Studio Lim

✐ Draw up! – Tekenen voor inzicht en verbinding.

Guy werkte de afgelopen jaren via Flatland en De Betekenaar. Twee plekken met een uitgesproken manier van werken. Bij Flatland zie je hoe vraagstukken stap voor stap worden opgebouwd in beeld, met een sterke nadruk op structuur. Bij De Betekenaar ligt het meer in het begeleiden van gesprekken en mensen helpen zelf te tekenen. In beide gevallen gaat het om werken in een setting waarin een groep samen tot inzicht komt, en waarin tekenen daarin een actieve rol speelt.

Guy komt uit het sociale domein. Hij is opgeleid in Social Work en werkt daarnaast als trainer en coach. Tekenen ontwikkelde hij zelf, naast dat werk. Hij is autodidact. In zijn vrije werk houdt hij zich bezig met thema’s als identiteit, acceptatie en hoe mensen zich tot elkaar verhouden. Dat loopt al langer door zijn werk heen.

Binnen Draw up! merken we dat we steeds vaker betrokken worden in trajecten die langer doorlopen. Waarin we niet alleen tekenen, maar ook meedenken over hoe een vraagstuk zich ontwikkelt en hoe een team daarin verder komt. Guy brengt daar ervaring in mee. Hij is gewend om in dat soort processen te werken en daarin een rol te pakken die verder gaat dan alleen het tekenen.

Naast zijn werk in trajecten maakt Guy ook boekillustraties en vrij werk. Dat vormt een tweede lijn in zijn praktijk, waarin hij zijn eigen beeldtaal verder ontwikkelt.

Onze oud-collega Rob van Barneveld maakte een paar jaar geleden de stap naar Flatland. Nu komt Guy juist onze kant op. Het begint ergens op een kleine transfersoap te lijken.

Guy gaat iets waardevols toevoegen aan hoe we werken, dat merken we nu al. Welkom Guy!

Neem een kijkje in de portfolio van Guy…

✐ Draw up! – Tekenen voor inzicht en verbinding.